بيست و نهم ذی القعده

سالروز شهادت نهمين حجت خدا

حضرت امام محمد تقی(ع)

بر پيروان امامت تسليت باد.

يكی طـفل دنـدان بـرآورده بود

                                                         پـدر  سر بـه فكرت فرو بـرده بود

كه من نان و   بـرگ از كجا آرمش

                                                         مـروت نباشـد كـه بـگذارمش...

مخور هول ابـليس تا جـان دهد

                                                        هرآن كس كـه دندان دهد نان دهد

تواناسـت  آخر خـداونـد روز

                                                       كه روزی رسـاند تـو چنـدين مسوز

نـگـارنده كـودك انـدر شکم

                                                       نـويسنده عـمر و روزی اسـت هـم!

ممكن است در ذهن بعضی اين شبهه باشد كه ما به حكم اينكه موحد هستيم و

خدا را خالق و رزاق می‏دانيم...[که او هم روزی آفرين است و هم روزی رسان ، هيچ‏

جنبده‏ای نيست مگر آنكه خداوند رزق و روزی او را به عهده گرفته است ، و...] پس

لزومی ندارد كه درباره مسائلی كه مربوط به ارزاق و سهميه‏ها و نصيبهای مردم

است و به خدا ربط دارد؛فكر كنيم و تكليف معين كنيم ، بلكه حق نداريم در اين باره

فكر كنيم؛وحتی پا را فراتر نهيم و اين طور تصور کنيم که اين يك نوع دخالت كردن

در كار خداوند است،و كار خدا را بايد به خدا واگذار كرد ،و كار ما فقط توكل و

 اعتماد به رزاقيت‏ خداوند ، و كار خدا روزی آفرينی و روزی رسانی است.

در جواب اين شبهه عرض می‏كنيم كه ما اگر خدا را آن طور كه‏ شايسته است

بشناسيم و  با صفات عالی او را در حد توان خود آشنا باشيم؛آن وقت می‏فهميم كه

رزاقيت او منافات ندارد با اينكه ما مكلف باشيم درباره‏ حقوق و تكاليف خودمان

فكر كنيم و منافات ندارد كه در اين باره وظايفی داشته باشيم، که اگر منافات داشت

خود قرآن‏ كريم كه خداوند را به رزاقيت وصف كرده،سعی و عمل و كوشش را

واجب‏نمی‏كرد ، اوليای حق كه شاگردان و تربيت يافتگان قرآن هستند، برای احقاق

حقوق‏جانبازی و فداكاری نمی‏كردند ، اگر منافات می‏داشت ، در قوانين و مقررات

دينی مقرراتی برای حقوق مردم و تكاليفی برای تحصيل آن حقوق وضع‏ نمی‏شد

اگر منافات می‏داشت ، دستور انفاق نمی‏رسيد،مگر انفاق و صدقات جز اين است

كه به رزق و روزی مردم كمك شود ؟ آيا اين كار ، شركت در رزاقيت خداوند

و کمک به خداوند است در كاری كه خودش به عهده گرفته‏ است ؟!

در پاسخ بايد گفت: ما خودمان جزء عالميم و جزء اين نظام هستيم و مانند ساير

اجزای عالم‏ وظيفه‏ای داريم . وظايفی هم كه ما در عالم درباره ارزاق و حقوق داريم

و قانون خلقت ما را موظف به آن وظايف كرده و يا قانون شريعت ما را به‏ آن موظف

 ساخته است ، از شؤون رزاقيت خداوند است.درباره ساير مخلوقات نيز همينگونه است

هنگامی که گياه از طريق ريشه آب و املاح معدنی را از دل خاک بيرون می کشد،و

هنگامی که حيوانات به شکار می پردازند؛ همه اينها مظاهر رزاقيت خداوند می‏باشند .

 خداست كه اين‏ جاندارها را با اين همه تجهيزات حيرت انگيز در قسمتهای مختلف

آفريده‏ كه بتوانند از هوا و آب و مواد غذايی اين عالم استفاده كنند . خداست كه‏

هر جانداری را به وسيله يك سلسله ميلها و رغبتها مسخر كرده كه در پی ما يحتاج

 خود بدوند و برای ارضای اين ميلها هميشه تلاش كنند ، بدون آنكه‏ خودشان توجه

داشته باشند كه احتياجشان به آن امور برای چيست و چه‏ فلسفه‏ای در كار است عقل

و اراده انسان و احساس انسان به اينكه خودش بايد حق خود را حفظ كند ، تكاليفی

كه به وسيله شريعت درباره استيفاء و حفظ حقوق خود و احترام به حقوق ديگران

دارد ، تلاشهايی كه بشر درباره حقوق و بهره‏های خود می‏كند و... همه و همه مظاهر

 رزاقيت خداوند و تجليات آيه ای از قرآن است که می فرمايد: (رزق هر جنبده‏ای

برعهده الله است.)که اگر اين كفالت و ضمانت در اين نظام نبود ، نه ميلی بود و نه

غريزه‏ای‏ ، نه قوه جذبی بود و نه دفعی و نه هضمی و نه لذتی و نه شيرينی ای و نه‏

تلخی ای ، نه گياه ريشه‏ها در زمين داشت و نه حيوان و انسان جهازات هضم‏ و جذب

و دفع و تغذی داشتند ، و نه انسان علاقه‏ای به حفظ حقوق خود داشت ، و نه در اين

زمينه از طرف دين دستورها رسيده بود ، و نه انسان در اين‏ باره می‏انديشيد و فكر

می‏كرد و كتاب می‏نوشت و فلسفه به وجود می‏آورد، همه اين شورها و نشاط ها و

فعاليتها و جنبشها از اسم "يا مدبر" و"يا رزاق" او پيدا شده است كه اين نظم را با اين

شكل و اين ترتيب به‏ وجود آورده است . اگر رزاقيت خداوند نبود هيچ يك از اينها

نبود و اگر اينها نبود ديگر گياهی نبود ، حيوانی نبود ، انسانی نبود ، بلكه هيچ

موجودی نبود ، زيرا رزق و روزی به معنی اعم ، چيزی جز مددگيری موجودات‏ از

موجودات ديگرو در نهايت مددگيری همه از خداوند ، نيست و هر موجودی در

 هر مقامی که هست؛احتياج به مددگيری داردپس نبايد گفت با اينكه خداوند

متعهد و متكفل ارزاق و سهميه‏هاست ما نبايد در اين مسائل فكر كنيم . زيرا با

بيانی كه عرض شد فكر و انديشه و تلاش ما به موجب رزاقيت خداوند است

رزاقيت اوست كه روزی و روزی خور، رزق و مرزوق را عاشق يكديگر كرده

و در پی يكديگر برانگيخته است . نبايد گفت فكر در اين موضوعات دخالت

در كار خداوند است ، زيرا ما وقتی می‏توانيم در كار خدا دخالت كنيم كه‏

بتوانيم به جای او خالق اين نظامات و خالق اين عالم باشيم ، يا بتوانيم‏ نظامات

 عالم را از پيش خود به هم بزنيم و قواعد و سنن ديگری به جای‏ اينها برقرار كنيم

يعنی همان كاری كه ناشدنی است و عقلا محال است . اما، ما كه به حكم رزاقيت او

 علاقمند به روزی آفريده شده‏ايم ، به فرمان او در ما جهازات مختلف روزی خوری

 پيدا شده ، به فرمان او در ما عقل و انديشه‏ و علاقه به انديشيدن پيدا شده و به

فرمان دين او حفظ حقوق خود و احترام به حقوق ديگران بر ما فرض شده ، نه

تنها در كار خدا دخالت نكرده‏ايم بلكه‏ مجری و مطيع مشيت او هستيم ، اگر فكر

نكنيم و اگر تلاش نكنيم و حالت‏ ركود و سكون و موت به خود بگيريم

بيشتر از اطاعت فرمان خدا دوريم.خداوند متعال هم خالق است و هم رزاق؛

خالق است يعنی او به وجودآورنده موجودات است واگر اراده و مشيت او نبود

هيچ چيزی موجود نمی‏شد و رزاق است يعنی موجودات را طوری آفريده كه احتياج

 به رزق دارند آنها هستند كه طوری خلق شده‏اند كه بايد از يك موجود ديگر تغذی

كنند تا بتوانند باقی بمانند ، يعنی آن موجود ديگر را به شكلی و ترتيبی جزء وجود

 خود بكنند و در خود تحليل ببرند . و باز ممكن است يك موجودی ديگر به‏ شكلی

 ديگر و ترتيبی ديگر اين موجود را رزق خود قرار دهد و در خود تحليل ببردو...

و اينست معنای رزاقيت خداوند.

 زندگاني امام رضا(ع)

زادگاه

هشتمين پيشواي شيعيان امام علي بن موسي الرضا عليه السلام در مدينه ديده به

جهان گشود.

 کنيه
ابوالحسن و ابوعلي[كنيه آن حضرت ابوالحسن بوده است (مانند حضرت علی(ع)

که کنيه اش ابوالحسن بود)، به همين دليل حضرت رضا (ع) را ابوالحسن ثاني

 گفته اند. مشهورترين لقب ايشان «رضا» بوده كه بنابر روايتي در عيون اخبار

 الرضا علت ملقب بودن آن حضرت به «رضا» اين بوده است كه هم دشمنان

 مخالف و هم  دوستان موافق به (ولايت عهد او) رضايت دادند و چنين

چيزي براي هيچيك از پدران او دست نداده بود،  از اين رو در ميان ايشان

تنها او به «رضا» ناميده شد. مادر آن حضرت (ام ولد) به اغلب احتمالات 

 از مردم شمال آفريقا يا مغرب مراكش بوده است.]

  مشهورترين لقب
مشهورترين لقب آن حضرت «رضا» است و در سبب اين لقب گفته اند:

«او از آن روي رضا خوانده شد كه در آسمان خوشايند و در زمين مورد خشنودي

 پيامبران خدا و امامان پس از او بود. همچنين گفته شده : از آن روي كه همگان،

خواه مخالفان و خواه همراهان به او خشنود بودند. سر انجام، گفته شده است: از

آن روي او رضا خوانده اند كه مأمون به او خشنود شد.

 مادر امام
در روايتهاي مختلفي كه به ما رسيده است نامها و كينه ها و لقبهاي

ام البنين، نجمه، سكن، تكتم، خيزران، طاهره و شقرا، را براي مادر آن حضرت

 آورده اند.

  زاد روز
درباره روز، ماه و سال ولادت و همچنين وفات آن حضرت اختلاف است.
ولادت آن حضرت را به سالهاي (148 و 151 و 153ق) و در روزهاي

 جمعه نوزدهم رمضان، نيمه همين ماه، جمعه دهم رجب و يازدهم ذي القعده.

فرزندان
گرچه نام پنج پسر و يك دختر براي او ذكر كرده اند، اما چنان كه علامه مجلسي

 مي گويد: حداكثر تنها از جواد به عنوان فرزند او نام برده اند.

مطلب زير از کتاب <بيست گفتار> اثر شهيد مطهری,اقتباس شده است.اميدوارم,بعد از مطالعه,مورد عنايت دوستان واقع شود؛لطفا مرا از نظرات خويش,بهره مند فرماييد.

حضرت علی(ع) فرمودند:<به خدا قسم اگر تمام آنچه در زير قبه آسمان است به من بدهند,برای آنکه به يک مورچه ظلم کنم,حتی اگر به اندازه گرفتن يک پر کاه از او باشد؛هرگزنميکنم.>يعنی تمام دنيا در نظر من آنقدر ارزش نداردکه به يک مورچه ظلم کنم.

ايشان در اين جمله خود ارزش دنيا و ملک دنيا را پايين نياورده,بلکه ارزش حق وعدالت را بالا برده. نمي خواهد بگويد دنيا را چون خيلی بی ارزش است,در ازاء عمل کوچکی مانند ظلم به مورچه؛نمي خواهم,بلکه مي خواهد بفرمايد که ظلم اينقدر بزرگ است که تمام ملک دنيا,باکوچکترين ظلم- حتی اگر به اندازه گرفتن پر کاه از دهان مورچه باشد- برابری

نمی کند.سعدی شيرازی در همين مورد می گويد:

                  دنيا نيرزد آنکـه پريشان کني دلی      زنهار بد مکن,که نکرده است عاقلي

سعدی هم نمی خواهد بگويد که دنيا اينقدر کم ارزش است که به يک پريشان کردن دل- که چيزکوچکی است- نمی ارزد؛می خواهد بگويدپريشان کردن دل آنقدر مهم است که به بهای تمام دنيا هم نبايد قبول کرد.هنگامی هم که گفته می شود که دنيا بی ارزش است به معنای آنست که آنقدر ارزش ندارد که شما به خاطر او اصول اخلاقی و اجتماعی و معنای انسانيت را از دست بدهيد.(مثلا دروغ بگوييد يا خيانت در امانت کنيد و...)در واقع غلط است که

بگوييم:دين گفته دنيا آنقدر بي قيمت است که حتی يک دروغ هم نبايد برايش گفت و يک خيانت و ظلم هم نبايد برايش کرد,بلکه تفسير صحيحش اينست که دين اينقدر به اصول و به حقوق و به عقيده و ايمان اهميت می دهد که می گويد به خاطر اينها بايد از

دنيا گذشت.[يعنی؛ارزش دنيا نسبت به معنويات بسيار کمتر است.]واقعا هم همين است؛اگر انسانيت وارزشهاي معنوی را درک کنيم,جز اين نبايد بگوييم.همه مي دانيم حتی مادی گرايان هم ناچارند به اصول و حقوق اهميت دهند و منافع مادي را در مقابل

حقوق,کوچک بشمارند.اما با وجود اين,نظر دين درباره دنيا همانگونه که از جمله رسول مکرم اسلام,استفاده مي شود,اينست که:<دنيا مزرعه آخرت است.> و نيز به تعبيرحضرت علی(ع),کشتگاه آخرت,مرکزعبادت خدا و محل نزول وحی الهی است.پس در نتيجه

نمي توان چنين جايي را جای بی فايده و بی ارزشی دانست.[بلکه اگر با رعايت حقوق ديگران,و برای جلب رضايت خدادر دنيا زندگی کنيم, در اين صورت  به طور قطع,زندگی بسيار شيرينی خواهيم داشت ودر آخرت هم بهشت جاودان را نصيب خود,خواهيم کرد.]

ولادت با سعادت شفيع جنت        

                              حضرت فاطمه معصومه(س)                                        

بر پيروان راستين امامت و همه عاشقان مبارک باد.